Lavendelkoek

De koek gaat meestal nogal snel op...

Nu dacht ik toch dat ik dit  recept al lang en breed had opgeschreven... Niet dus.
Ik at voor het eerst lavendelkoek toen ik bij mijn (Canadese) nichtje in Aix-en-Provence logeerde. Zij en haar man hadden een sabbatical, hun contacten met de universiteit van Aix stelden hen in staat daar een jaartje door te brengen, en de kinderen waren sowieso tweetalig (hoewel het Canadese Frans en het Provençaalse Frans... euh... niet helemaal hetzelfde bleken te zijn; maar kinderen hebben daar geen moeite mee). Eén van de kinderen was jarig, er was een partijtje en zoals veel Canadese moeders draait ook deze haar hand niet om voor het bakken van een paar taarten. Ja, een paar nog wel. Daaronder was dus een lavendelkoek, en ik vond die zo geweldig lekker dat ik het ook moest proberen. 

Uitg. Dorling Kindersley, Londen

Ik ben uitgegaan van een klassiek recept van shortbread (een soort zandtaart, of sprits), zoals dat in traditionele kookboeken te vinden is, in dit geval Tea Time, van niemand minder dan Jane Pettigrew. (Dit boek is helaas alleen nog antiquarisch te krijgen, maar ze heeft nog véél meer boeken geschreven...) . 
Duidelijke recepten zijn het, niks mis mee. Maar ik moest er natuurlijk weer wat kleine dingetjes in aanpassen. Om te beginnen wilde ik een glutenvrije koek bakken, in verband met verwacht bezoek - en in het kader van dit blog ook.  En tja, wie één ding wijzigt, moet méér aanpassen, zo gaan die dingen. Na wat experimenteren is het een recept geworden dat er gretig ingaat, zowel bij 'glutenvrijen' als bij mensen die gewoon tarwemeel mogen eten. En mensen hebben me herhaaldelijk het recept gevraagd. Vandaar dat het nu toch eens online moest.

Voor 1 ronde bakvorm van zo'n 20 cm doorsnee hebt u nodig:

• 112 g zachte boter (of margarine, voor wie geen lactose verdraagt)
• 85 g witte of lichtbruine basterdsuiker
• 1 eidooier (mag u weglaten; voeg dan een kleine eetlepel psyllium toe)

• 160 g fijn maismeel
• 50 g amandelmeel/-poeder/gemalen amandelen (de benaming varieert)
• 25 g maizena
• 1,5 teaspoon = 3 theelepeltjes = plm 12 g bakpoeder, baksoda of een mengsel van beide
• de geraspte schil van 1 citroen
• mespuntje (bakkers-)zout
• theelepel lavendelbloesem, gezuiverd van takjes, fijngemaakt in vijzel en/of koffiemolen

Voorverwarm de oven op 175-180 graden (160-165 als u turbo gebruikt).

Meng in de keukenmachine de boter en de suiker, tot het een lichtgele, gladde substantie wordt. Voeg de eidooier toe en laat de machine nog even doordraaien.
Meng intussen in een andere kom meel,  maizena, bakpoeder/-soda, citroenschil, zout en lavendel.
Doe dit bij het suiker-botermengsel, maar laat de machine niet meer of nog maar heel even draaien. Het beste is om dit met de hand te mengen, met een spatel. Het wordt een dik, enigszins korrelig deeg. Maar hoe langer je het in de machine mixt, hoe korreliger het wordt, doe dat dus niet!

Stort het deeg in de ingevette bakvorm en druk het met de hand en evetnueel een spatel aan, tot het er fatsoenlijk uitziet. Maak er dan met een mes of een deegspatel de 'stippellijnen' in waarlangs je straks de koek gaat snijden. Dus of acht punten, of 'ruitjes', dat moet u helemaal zelf weten. Snijd de koek niet echt tot onderop, geef alleen de snijdlijnen aan. 

Zet de vorm in de onderste helft van de oven en bak de koek in 20-25 minuten gaar. Laat hem niet al te donker worden (anders bedekken met een stuk bakpapier, als hij nog niet gaar is en donker dreigt te worden). Hij is gaar als een satéprikker er schoon uit komt. Laat de koek in de vorm afkoelen, snijd hem dan in punten (naarmate hij afkoelt, wordt hij steviger en krokanter, maar ook brokkeliger). Serveer hem bij de thee, of de koffie, of wat u maar wilt...

Variaties:

• Garneer de koek met blanke amandelen, walnoten of hazelnoten (staat helemaal mooi als u een ruitjespatroon maakt: 1 amandel per stukje...)
• Vervang de lavendel door amandelessence (zoals in het recept van Jane Pettigrew), of door vanille-extract; thijm smaakt vast ook lekker (als u er niet te veel van gebruikt, niet meer dan een theelepeltje).

gepofte appels

Weer zo'n heel simpel recept dat toch heel bijzonder kan smaken. En waarop tal van variaties mogelijk zijn. Deze keer heb ik er bakgember door gedaan, omdat ik die in huis had... ;-) Kijk dus in uw voorraadkast en laat u inspireren.

Voor twee personen hebt u nodig:

• 2 appels naar keuze (in dit geval waren het Elstars);
• 1 volle el van de volgende ingrediënten (en/of):
• rozijnen, krenten, in stukjes geknipte abrikozen, in de vijzel gestampte hazelnoten, in een droge koekenpan geroosterd amandelschaafsel (pas op! Dit gaat heel snel!);
• 2 el bakgember (of in stukjes gesneden stemgember);
• mespuntje gemalen kaneel;
• mespuntje gemalen kardemom;
• 4 kruidnagels;
• 4 el vloeibare (bijvoorbeeld acacia-) honing.

Warm de oven voor op 150 graden.

Was de appels, prik ze in met een vork en haal het klokhuis eruit met een appelboor. Plaats ze in een ovenvaste schaal. Doe het gedroogde fruit en de (hazel-) noten in de opening en de rest eromheen op de bodem van de schaal. Voeg een heel klein bodempje water toe (een paar eetlepels; uit de appels zelf komt ook nog vocht).
Prik twee kruidnagels in iedere appel en bestrooi de appels met de kaneel en de kardemom. Strooi de bakgember of stemgember erover en eromheen.
Bedruppel de appels met (ongeveer) 2 eetlepels vloeibare honing, bijvoorbeeld acaciahoning.

Plaats de schotel onderin de oven, laat hem ongeveer een uur staan, houd hem wel in de gaten. De oven kan heter of minder heet. In het eerste geval moet u héél goed op de appels letten, want hoe heter de oven, hoe sneller de appels uit elkaar dreigen te spatten. Hoe lager de temperatuur, hoe mooier vast ze blijven, maar hoe langer het duurt. Mijn grootmoeder pofte appels op de schoorsteenmantel (boven de hete kolenkachel). Dat duurde uren...

Serveer met:

• een klodder crème fraîche, zelf geklopte slagroom (met weinig of geen suiker), dikke Griekse yoghurt of dikke kwark;
• een klodder cranberrysaus, jam, of wat u maar wilt...
• op een beschuit of taartbodempje;
• een combinatie van bovenstaande suggesties...

Variaties:

• Vervang de bak- of stemgember door een mespuntje gemberpoeder of een stukje (2 cm) geraspte en zo mogelijk uitgeperste (bv in knoflookpers) verse gember;
• voeg geraspte citroenschil toe en desgewenst een eetlepel citroensap of sinaasappelsap (dan is er misschien wel meer suiker/honing nodig);
• gebruik andere zuidvruchten: ontpitte pruimen, dadels, vijgen, in stukjes geknipt of gesneden...
• neem walnoten of amandelen in plaats van de hazelnoten, of een mengsel;
• vervang de honing door agavesiroop, esdoornsiroop (maple syrup), dadelsiroop, stroop, (bruine) suiker, rietsuiker of zelfs zoetstof.

Bloemkoolroomsoep met amandelen

Deze romige soep is niet gemaakt van restjes, maar het is wel een recept dat ik ‘gerecycled’ heb. Een tijd terug gaf ik  het recept van ‘Bobs Bloemkool Soep’ – een rijke, voedzame (maaltijd-) bloemkoolsoep met walnoten. Onlangs stond ik aan het hoofd van een flinke bloemkool – maar had geen walnoten in huis, wel amandelen en amandelpoeder (of gemalen amandelen, dat is hetzelfde). Het resultaat: anders, maar even lekker – zo lekker dat ik het moet delen! Deze variant is even simpel te maken als het origineel.

 

Voor 1 bloemkool (4 -6 porties)

1-2 eetlepel(s) olie;

1 ui, gepeld en gehalveerd, en iedere helft in heel fijne plakjes;

facultatief: een flink stuk (zeker 3 cm) verse gemberwortel, geraspt;

1 bloemkool, in roosjes (de stam is ook te gebruiken; in kleine blokjes/plakjes snijden) ;

1-2 stengel(s) bleekselderij (met blad en al), in fijne plakjes;

50 g (1/2 kop, ongeveer) amandelpoeder (of blanke, grofgehakte amandelen);

1/2 liter (soja-) melk (neem in het geval van sojamelk ongezoete);

1/2 liter water of kruidenbouillon;

(zee-)zout (als u geen bouillon gebruikt).

Om op te dienen:

(zwarte) peper (of chilipeper, desgewenst);

mespuntje nootmuskaat;

fijn geknipte of gehakte (platte) peterselie;

een handvol blanke amandelen, in een droge koekenpan geroosterd (er bij blijven! het gaat heel snel!) en grof gehakt.

 

Verhit de olie in een pan met dikke bodem, op een middelgroot vuur; voeg de ui toe en laat deze ‘smelten’ totdat de ui heel licht begint te kleuren.

De selderij, bloemkool, (desgewenst) de geraspte gember, het water of de bouillon en de melk toevoegen (en eventueel het zout), daarna de gemalen of gehakte amandelen. Aan de kook brengen. Ongeveer een half uur op laag vuur laten doorkoken, totdat alle groenten zacht zijn geworden. Pureren met staafmixer of in de keukenmachine. Water toevoegen als de soep te dik mocht zijn. Proeven, (chili-)peper, nootmuskaat en eventueel wat zout toevoegen.

Strooi op ieder bord/in iedere kom wat gehakte peterselie en een paar geroosterde amandelen. Eet er crackers bij, of geroosterd brood (desgewenst met wat knoflook ingewreven en met geraspte kaas erop geroosterd). 

Pesto van radijsblaadjes

Radijsblaadjes zijn heerlijk geurig

Dit recept is geïnspireerd op een recept van Valérie Cupillard voor de biowinkelketen La Vie Claire, en het heet daar pesto de fanes de radis. Klinkt een stuk poëtischer. Zelf maak ik al sinds jaar en dag soep van deze blaadjes - een traditioneel Frans recept, bosje blaadjes koken met een aardappel, wat zout en desgewenst wat laurier en/of thijm en/of knoflook, dan pureren - die heerlijk aromatisch zijn, en waarvan de smaak doet denken aan die van raapstelen. Die zijn natuurlijk ook verwant aan de radijs.

Ik heb Cupillards recept iets aangepast op grond van wat er in mijn voorraadkast lag.
- 1/2 eetlepel olie (naar keuze);
- 2 bosjes radijsblaadjes, gewassen en gedroogd;
- 2 sjalotjes (of bosuitjes), gesnipperd;
- stukje (1,5 - 2 cm) verse gemberwortel, geraspt;
- 1 teen knoflook, geraspt of uitgeperst;
- een takje verse rozemarijn (alleen de blaadjes!), fijngeknipt;
- 3 eetlepels amandelpoeder (gemalen blanke amandelen), geroosterd in een droge koekenpan.
paar eetlepels water;
Zout (of dieetzout), peper naar smaak.

De linkerblaadjes wel, de rechter niet.

Zoek de blaadjes even uit, verwijder de lelijke (en daartoe reken ik ook de dikke, hartvormige blaadjes), was de blaadjes en droog ze in een slacentrifuge en vervolgens in een schone theedoek. Heel erg droog hoeven ze niet te zijn, maar ook niet kletsnat.

Verwarm de olie in een pannetje met dikke bodem (en liefst een anti-aanbaklaag). Ik heb kokosolie gebruikt, maar olijfolie is ook prima - of walnootolie, ze sesamolie, ze geven allemaal een net iets ander accent. Laat de sjalotjes in de warme olie 'smelten' en licht kleuren, voeg dan de gember, knoflook, rozemarijn en tenslotte de raapsteelblaadjes toe. Roerbak tot de groene blaadjes zacht zijn. Haal van het vuur.



Rooster de amandelpoeder/gemalen amandelen in een droge koekenpan (dat gaat héél snel, blijf er bij!) en giet deze over in een mengbeker. Doe het 'groene' mengsel erbij, voeg een paar eetlepels water toe en mix tot een sjeuiig geheel. Proef en voeg zout en peper toe naar smaak. Doe de pesto over in een brandschoon glazen potje, sluit af en bewaar in de koelkast.

Smaakt heerlijk op geroosterd brood of op crackers, geeft pit aan een wrap of kan worden gebruikt als dip of als toevoeging aan een dressing.

Variaties

- Gebruik (deels) citroensap in plaats van water;
- Vervang het amandelpoeder (of de gemalen amandelen, dat is hetzelfde) door in een droge koekenpan geroosterde en vervolgens fijn gehakte of gestampte blanke amandelen, pijnboompitten, of pompoenpitten.
- Voeg wat kaas toe: geitenkaas of andere zachte kaas. De pesto smaakt heel lekker in combinatie met kaas.

Ovenstoofpotje van gemengde groenten (met in de oven gebakken aardappelen)

Dit – eveneens vegetarische en licht verteerbare – recept kwam tot me via mijn Australische nichtje (thanks, @Annemieke!) . Ik had het al maanden liggen voordat ik het eindelijk uitprobeerde. Het kwam er niet van. Toen ik het eenmaal gemaakt had, dacht ik: waarom heb ik dit niet veel eerder gedaan? Net als bij de vegetarische curry draait het om wortels, bleekselderij en (diepvries-) peulvruchten – basisgroenten die je meestal wel in huis hebt. Daarnaast is een grote pot cottage cheese (Hüttenkäse) onmisbaar. Exotische ingrediënten komen er niet aan te pas! Wat de Angelsaksische maten betreft: 1 kop is een grote kom van ongeveer een kwart liter. Maar de hoeveelheden luisteren niet héél erg nauw.

500 g cottage cheese (Hüttenkäse)

1 el fijngeknipte, verse rozemarijnblaadjes

½ ui, gesnipperd

1 kop bleekselderij, in dunne plakjes

1 kop grof geraspte of fijn geschaafde wortel

1 kop (diepvries) tuinbonen of doperwten (of andere peulvruchten)

1 kop havermout of zemelen

3 losgeklopte eieren

½ theelepel (dus 2,5 l) zout

(zwarte) peper uit de molen, desgewenst wat nootmuscaat

Sesamzaadjes om er overheen te sprenkelen (of wat amandelschaafsel)

½ kop bruine (ongepelde, ongebrande) amandelen (of even in een droge koekenpan geroosterde witte amandelen).

Knoflook om de ovenschaal mee in te wrijven

Olie om de ovenschaal in te vetten.

Voorverwarm de oven op 180 °. Doe de cottage cheese in een grote kom. Klop de eieren er door. Roer de groenten erdoor heen evenals de rozemarijn, het zout, de peper en desgewenst een snuifje (versgeraspte) nootmuskaat. Proef en maak op smaak. Roer de amandelen erdoorheen. Wrijf een hoge ovenschaal in met de knoflook en vet hem in met een kwast. Doe het mengsel in de ovenschaal. Strooi de sesamzaadjes (of geschaafde amandelen) bovenop, plaats de schaal net onder het midden van de oven. Laat ongeveer een uur staan.

Tegelijkertijd, op een met bakpapier (of een ovenmatje) en met olie ingekwaste bakplaat, kunt u heerlijke aardappeltjes mee bakken. Neem smakelijke aardappelen (Opperdoezers, Roseval) en boen ze schoon als ze niet te oud zijn en een niet te dikke schil hebben (anders moeten ze geschild worden). Snijd ze in stukjes van zo’n 2 cm en kwast ze goed in met (olijf-) olie. Strooi er wat fijngeknipte tuinkruiden over: tijmblaadjes, rozemarijnblaadjes. Zet de bakplaat een richel hoger dan de ovenschotel. De aardappeltjes zouden gelijkertijd klaar moeten zijn. Strooi er desgewenst nog wat fijngeknipte peterselie over en serveer met fleur de sel (smakelijk zeezout tussen grof en fijn in). Geef er nog een (groene) salade bij en uw maaltijd is compleet.

Variatie: vervang (een deel van de) cottage cheese door eventueel uitgelekte (geiten) kwark of Griekse yoghurt. Varieer de groenten: neem stukjes pompoen en knolselderij, bijvoorbeeld, of broccoli, bloemkool of (rauwe) biet; probeer eens spruitjes, of meng er wat stukjes stevige, zoetzure appel door.
Laat uiteraard het zout weg als dit natriumarm moet zijn (of vervang het door dieet- of kaliumzout).